Rohang Kalam jeung Daluang

Nyiar Luang ti Papada Urang

Arsip pikeun bulan Pébruari 2009

Putri Subang Larang

Dimuat ku bujanggamanik dina Pébruari 14, 2009

istana

Kacaturkeun dina hiji waktu Prabu Siliwangi nyaur Patih Tambirasa jeung Paman Lèngsèr, dua jalma anu dipikolot di Karajaan Pajajaran. Teu lila duanana tuluy tingtorojol nyampeurkeun. Gèk dariuk semu ajrih hareupeun Sang Prabu.

“Paman Patih,” ceuk Prabu.

“Kaula nun, Gusti Prabu. Aya pikersaeun naon?” tèmbal Patih Tambirasa.

“Aya nu hayang ditepikeun ka Paman tèh. Ceuk selenting bèja, di Karawang aya hiji guru anu ngadegkeun pasantrèn sarta nyebarkeun agama anyar. Éta guru tèh ngaranna cenah Syèh Kuro, asalna ti nagri Campa. Naha Paman geus apal?

Ngadèngè Sang Prabu nanya kitu, Patih Tambirasa pohara reuwasna. Kakara harita manèhna ngadèngè èta bèja tèh. Nu matak Ki Patih ngeluk baè, ngarasa èra pèdah asa kacolongan, kapiheulaan terang ku Sang Prabu ngeunaan kaayaan di nagri Pajajaran.

“Hampura, Paman geus talobèh, Gusti Prabu! Kakara ayeuna Paman ngadèngè èta bèja tèh,” cèk Ki Patih bari acong-acongan.

“Sugan Paman Lèngsèr mah geus apal?” Sang Prabu nanya ka Paman Lèngsèr.

“Henteu, Gusti Prabu! Tong boro Paman, Ki Patih gè geuning teu uningaeun.”

“Lamun kitu urang geus kacolongan, Paman!” cèk Sang Prabu deui.

Ngadèngè kitu Patih Tambirasa beuki ngeluk baè. Laun-laun tuluy timbul amarahna. Ambek ka Syèh Kuro anu geus sagawayah ngadegkeun pasantrèn kalawan henteu mènta idin heula ka karajaan. Cong Ki Patih nyembah, tuluy pokna:

“Gusti Prabu, Paman mènta idin, rèk nyerek èta Syèh!”

“Sabar heula, Paman, ulah rusuh kabawa ku napsu,” cèk Sang Prabu halon. “Kudu inget yèn nagara urang mah henteu ngahalang-halang sing saha baè anu ngadon bubuara di dieu.”

“Leres lebah dinyana mah, Gusti Prabu! Tapi satungtung èta jalma tèh henteu nyusahkeun ka urang. Ari Syèh Kuro apan tètèla rèk nyieun bibit pacèngkadan. Manèhna nyebarkeun agama anyar. Rahayat Pajajaran tangtu bakal kabagi dua, anu milu ngagem agama anyar jeung anu henteu.”

Sakedapan Sang Prabu jempling teu nèmbal. Teu lila pok ngalahir, “Tapi Paman, agama mah apan urusan kayakinan. Moal bisa dipaksa ku saha baè.”

“Leres pisan, Gusti Prabu.”

Enya, lamun kitu urang antepkeun baè heula. Engkè lamun geus ngabarubahkeun katengtreman rahayat, kakara urang singkirkeun.”

Sang Prabu ngahuleng deui sawatara lila. Paman Patih jeung Paman Lèngsèr nya kitu deui pada-pada jempling, bangun keur dirungkup kabingung.

“Ceuk bèja èta Ki Syèh tèh boga santri awèwè anu kacida geulisna, Paman,” ceuk Sang Prabu. “Nyi Mas Subang Larang cenah ngaranna, putri Ki Gèdèng Tapa, Raja Singapura. Kaula hayang ngabuktikeun bener henteuna èta bèja, Paman.”

Paman Lèngsèr geuwat mairan:

“Ku Paman geus kateguh, kumaha pamaksudan Gusti Prabu. Lamun kitu, Paman rèk geuwat ngajugjug ka ditu.”

“Sukur ari geus kaharti ku Paman Lèngsèr mah,” cèk Gusti Prabu bari seuri bangun bagja. “Jung baè Paman geura indit ka ditu. Lamun èta bèja teu nyalahan, tepikeun baè pamaksudan kaula ka Syèh Kuro, yèn Nyi Putri Subang Larang rèk dijadikeun pramèswari ku kaula, raja Pajajaran.

“Sumangga, Gusti Prabu. Ayeuna kènèh Paman rèk miang,” tèmbal Paman lèngsèr bari cong nyembah pamitan. Baca tuluyan ieu tulisan »

Dimuat dina Carita Sajarah | 14 Pairan »

Sakadang Peucang

Dimuat ku bujanggamanik dina Pébruari 12, 2009

peucangKu Wahyu Wibisana

Di Kebon Binatang Ujang kungsi olohok, basa dibèjaan yèn sato nu keur dilalajoan ku Ujang tèh ngaranna “peucang”. Meureun inget kana dongèng”Sakadang Peucang” anu kamashur pinterna tèa Ujang tèh.

Da èta baè Ujang makè nanya ”Geuning tiasa dikerem, Apa?”

Apa ngarti pisan kana èta pertanyaan tèh. Sihorèng bèda pisan dongèng jeung kanyataan mah, nya Ujang? Cèk dina dongèng, peucang tèh kitu…kitu…kitu…, ari dina kanyataan bet kieu—sarua kawas sato liana, bisa ditèwak tuluy dikandangan, teu bisaeun hojah. Tuh kawas maung nu cenah kungsi sieuneun ku seupah peucang, da disangkana getih maung nu tas dikerekeb ku manèhna. Atawa kawas itu tuh buaya nu kungsi dililito, basa sakadang peucang rèk meuntas walungan tèa. Teu bèda jeung gajah nu keur ngacung-ngacung tulalèna tuh, nu cèk ujaring dongèng kungsi kabur deui ka Sumatra dumèh diasongan cucuk landak ku sakadang peucang.

Enya, sarua jeung sasatoan liana nu cèk sahibul-dongèng mah kungsi kapèpèd ku akal peucang. Buktina di Kebon Binatang mah kabèh ogè dikandangan, dikurungan, atawa dikerembeng supaya teu bisaeun leupas.

“Ku naon Apa peucang tiasa dikerem?” Ujang nanya deui.

Ku dibalikanana èta pertanyaan, bet Apa jadi enya-enya mikiran pijawabeunana. Dipikiran sotèh dumèh nyaho, yèn upama dicaritakeun sajalantrahna—yèn pinterna Sakadang Peucang tèh wungkul dina dongèng ciciptan manusa—dina hatè Ujang pasti aya nu ujug-ujug leungit. Nya èta hiji kaèndahan nu geus lila ngagenclang dina panyipta Ujang. Mun dina kembang mah hiji kaèndahan nu salawasna mekar tur meleber angin-anginan nyeungitan alam batin Ujang. Éta kaèndahan tèh ayana dilantarankeun ku terapna eusi dongèng nu mindeng ku Apa digelendutkeun.

“Apan ditèwak heula ti leuweung.” Apa nèmbalan bari rèt kana beungeut Ujang nu katèmbongna bangun bengong kènèh, neges-neges rupa peucang.

“Tiasa ditèwak?” Sora pertanyaan Ujang dicentokkeun bangun teu percaya, yèn peucang bisa diboro atawa ditèwak.

Ku Apa dijawab: “Tiasa ditèwak ku jalmi mah.”

Ti dinya Ujang bet terus ngalelekan beungeut Apa, kawas nu teu pati percaya kana katerangan Apa bieu. Ujang hayang maca paroman Apa, naha aya riukna atawa euweuh, naha bohong atawa bener.

Bisa jadi ahirna mah Ujang tèh percaya, komo sanggeus ku Apa dièmbohan ku ucapan kieu, “Tiasa ditèwak peucang tèh nya Ujang, ku jalmi sapertos Ujang mah.”

Sanggeus kitu katèmbong rengkeng-rengkeng beungeut Ujang tèh ngendoran. Perkara peucang, hiji masalah nu geus ngaganggu pikiran Ujang, harita geus kajawab, jigana. Ku kituna Apa asa geus ngarèngsèkeun hiji pagawèan kalawan hasil, nyaèta mèrè katerangan nepi ka Ujang jadi ngarti.

Tapi naha Ujang bet kalah nanya deui, majarkeun tèh, “Ari ieu tèh peucang jaman baheula tèa, Apa?”

Seuri Apa miring èta pertanyaan tèh. Teuing ku talètè hidep tèh, Anaking. Bisa jadi Ujang keukeuh teu percaya, yèn sakadang peucang dina dongèng jaman baheula tèa bisa dihinakeun saperti peucang ieu, ditèwak tuluy dikerembeng ku ram kawat.

Nya kitu Anaking, demi kaèndahan nu mekar kènèh dina hatè Ujang, Apa teu wasa ngaganggu.

“Peucang bodo nya Apa ieu mah,” Ujang ahirna nyieun kasimpulan sorangan.

Apa unggut bari dina hatè mah ngarasa, yèn kaèndahan nu aya dina hatè Ujang tèh nepi ka harita mekar kènèh, can waktuna layu.

Tina Anaking Jimat Awaking, Karya Wahyu Wibisana

Dimuat dina Anaking Jimat Awaking | 4 Pairan »